Τρόπος δράσης των εμβολίων

Τα εμβόλια δρουν προκαλώντας την απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος σε έναν ιό ή ένα βακτήριο. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται η «μνήμη» του ανοσοποιητικού συστήματος. Η ανοσολογική αυτή μνήμη βοηθά τον οργανισμό να «θυμάται» τον συγκεκριμένο ιό ή βακτήριο, ώστε να μπορεί να προστατεύεται από αυτά και να προλαμβάνει τις ασθένειες που προκαλούν.

Τα περισσότερα εμβόλια περιέχουν μια εξασθενημένη ή αδρανοποιημένη (εξουδετερωμένη) μορφή του ιού ή του βακτηρίου ή ένα μικρό τμήμα του ιού ή του βακτηρίου που δεν μπορεί να προκαλέσει τη νόσο και ονομάζεται αντιγόνο.

Όταν το εμβόλιο χορηγείται σε ένα άτομο, το ανοσοποιητικό του σύστημα αναγνωρίζει το αντιγόνο ως «ξένο σώμα». Διεγείρει τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, ώστε να εξουδετερώσουν τον νοσογόνο ιό ή βακτήριο και να δημιουργήσουν αντισώματα εναντίον του.

Ενεργοποιεί επίσης τα ανοσοποιητικά κύτταρα στο αίμα, στον μυελό των οστών και σε ολόκληρο τον οργανισμό, τα οποία ονομάζονται Τ-κύτταρα και Β-κύτταρα.

Εάν, αργότερα, το άτομο έρθει σε επαφή με τον πραγματικό ιό ή βακτήριο, το ανοσοποιητικό του σύστημα θα τα «θυμάται».

Μπορεί στη συνέχεια να δημιουργήσει γρήγορα τα κατάλληλα αντισώματα και να ενεργοποιήσει τα αντίστοιχα ανοσοκύτταρα ώστε να εξουδετερώσουν τον ιό ή το βακτήριο. Το άτομο προστατεύεται συνεπώς από τη νόσο.

Τα διάφορα εμβόλια συνεπάγονται διαφορετικά επίπεδα προστασίας. Η διάρκεια της προστασίας εξαρτάται επίσης από τη νόσο την οποία καταπολεμούν. Ορισμένα εμβόλια παρέχουν προστασία από τη νόσο μόνο για μικρό χρονικό διάστημα και χρειάζεται ενδεχομένως να χορηγηθούν αναμνηστικές δόσεις, ενώ η ανοσία άλλων εμβολίων μπορεί να διαρκέσει για ολόκληρη τη ζωή.

Ο εμβολιασμός δεν προστατεύει μόνο τα άτομα που έχουν λάβει το εμβόλιο. Μειώνοντας τον κίνδυνο έκθεσης σε λοίμωξη, προστατεύει επίσης έμμεσα και τα μη εμβολιασμένα άτομα στην κοινότητα, όπως τα παιδιά που δεν μπορούν να εμβολιαστούν λόγω της μικρής τους ηλικίας ή τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Αυτή η συλλογική ανοσία (η οποία ονομάζεται επίσης ανοσία της αγέλης) μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο εάν έχει εμβολιασθεί επαρκής αριθμός ατόμων.

Αντίθετα, τα άτομα που έχουν αποκτήσει ανοσία επειδή έχουν νοσήσει μπορούν

  • να εκθέσουν άλλα άτομα στον ιό
  • διατρέχουν οι ίδιοι κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρές επιπλοκές της νόσου.
How vaccines work
1. Αντιγόνο 2. Αντισώματα 3. Ανοσοαπόκριση

Πρωτεϊνικά εμβόλια

Τα εμβόλια που βασίζονται σε πρωτεΐνες περιέχουν μικρά τμήματα πρωτεΐνης ενός ιού ή βακτηρίου τα οποία το ανοσοποιητικό σύστημα θα αναγνωρίσει ως ξένα.

Στα πρωτεϊνικά εμβόλια περιλαμβάνονται καθιερωμένα εμβόλια, όπως τα εμβόλια κατά της γρίπης, του τετάνου και του κοκκύτη.

Τα εμβόλια αυτά περιέχουν συχνά πρωτεΐνες από την επιφάνεια του ιού. Οι πρωτεΐνες αυτές επιτρέπουν στον ιό να προσκολλάται στο ανθρώπινο κύτταρο και να το μολύνει. Ωστόσο, σε ένα εμβόλιο, οι πρωτεΐνες οι οποίες παρασκευάζονται σε εργαστήριο διεγείρουν μόνο το ανοσοποιητικό σύστημα και δεν προκαλούν τη λοίμωξη ή τη νόσο.

Τα εμβόλια με βάση τις πρωτεΐνες συχνά περιέχουν ουσίες που ονομάζονται ανοσοενισχυτικές. Οι ουσίες αυτές ενισχύουν την ανοσολογική απόκριση στο εμβόλιο και αυξάνουν την προστασία.

Τα πρωτεϊνικά εμβόλια χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια.

Πιο πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ενέκρινε νέα εμβόλια με βάση τις πρωτεΐνες, συμπεριλαμβανομένου ενός εμβολίου για την προστασία από τη νόσο COVID-19.

Εμβόλια mRNA και εμβόλια με βάση τους ιικούς φορείς

Αντί να περιέχουν πρωτεΐνες, τα εμβόλια mRNA και ιικού φορέα περιέχουν οδηγίες για τα ανθρώπινα κύτταρα που τους υποδεικνύουν πώς να παράγουν μια πρωτεΐνη αντιγόνου. Οι οδηγίες αυτές παρουσιάζονται σε μία από τις εξής δύο μορφές:

  • μόριο που ονομάζεται αγγελιοφόρο ριβονουκλεϊκό οξύ ή mRNA
  • γενετικές πληροφορίες εντός αβλαβούς «φορέα νόσου» ή ιικού φορέα, τροποποιημένες ώστε να μην μπορούν να προκαλέσουν τη νόσο.

Όταν ένα άτομο λαμβάνει εμβόλιο mRNA ή εμβόλιο ιικού φορέα, ορισμένα από τα κύτταρά του διαβάζουν τις οδηγίες. Τα κύτταρα αυτά παράγουν στη συνέχεια την πρωτεΐνη αντιγόνου για σύντομο χρονικό διάστημα προτού διασπάσουν το mRNA ή τον αβλαβή ιό.

Το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει την πρωτεΐνη αντιγόνου που παράγεται από τα κύτταρα του ίδιου του οργανισμού ως «ξένο σώμα», ενεργοποιεί τα ανοσοποιητικά κύτταρα και δημιουργεί αντισώματα.

Οι ερευνητές εργάζονται εδώ και δεκαετίες για την ανάπτυξη εμβολίων mRNA και ιικού φορέα σημειώνοντας σημαντική πρόοδο τη δεκαετία του 2010.

Μετά τις πρόσθετες επενδύσεις που έγιναν κατά την έναρξη της πανδημίας COVID-19 το 2020, τα πρώτα τέσσερα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19 που εγκρίθηκαν στην ΕΕ ήταν τα εμβόλια mRNA ή ιικού φορέα.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα εμβόλια αυτά και τον τρόπο έγκρισής τους από την ΕΕ είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση Εμβόλια κατά της νόσου COVID-19.

Type of content

Εμβόλια κατά της νόσου COVID-19

Μάθετε περισσότερα για τον τρόπο λειτουργίας των εμβολίων κατά της νόσου COVID-19, την ανάπτυξη και την έγκρισή τους, καθώς και για τον τρόπο παρακολούθησης της ασφάλειας που παρέχουν.

Συστατικά του εμβολίου

Τα εμβόλια περιέχουν συστατικά για την ενίσχυση της ανοσολογικής απόκρισης και τη διατήρηση της σταθερότητας του περιεχομένου.

Page last updated 6 Απρ 2022