COVID-19 — fakty

Czym jest COVID-19?

COVID-19 to choroba wywołana przez koronawirusa zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (SARS-CoV-2). SARS-CoV-2 jest nowym szczepem koronawirusa. Przed grudniem 2019 r. nie występował u ludzi.

Istnieje wiele różnych rodzajów koronawirusów. Wirusy te zakażają głównie zwierzęta, ale niektóre z nich mogą też zakażać ludzi.

Trwająca obecnie epidemia COVID-19 rozpoczęła się pod koniec 2019 r. — Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określiła ją jako pandemię z dniem 11 marca 2020 r. (1). Jest to pierwsza pandemia spowodowana koronawirusem.

Symptoms of COVID-19

Jakie są objawy COVID-19?

Głównymi objawami COVID-19 są:

  • gorączka,
  • kaszel,
  • ogólne osłabienie lub zmęczenie,
  • zmiana lub utrata smaku lub zapachu,
  • ból gardła,
  • ból głowy,
  • bóle mięśni,
  • biegunka.

U różnych osób nasilenie objawów chorobowych może być bardzo różne.

U niektórych COVID-19 przebiega bezobjawowo Oznacza to, że nie pojawiają się żadne objawy zachorowania

W poważnych przypadkach objawy mogą obejmować

  • trudności z oddychaniem lub duszności,
  • dezorientację,
  • ból w klatce piersiowej.

Osoby z ciężkimi objawami mogą wymagać specjalnej opieki medycznej i wspomagania funkcji życiowych.

Stan pacjenta może ulec szybkiemu pogorszeniu. Najczęściej dochodzi do tego w drugim tygodniu choroby.

Niestety, niektórzy chorzy na COVID-19 muszą być hospitalizowani. Część z nich może wymagać intensywnej opieki medycznej — chwilowo lub przez dłuższy czas.

Jakie są powikłania COVID-19?

U osób z ciężkimi objawami ze strony dróg oddechowych może być konieczne stosowanie respiratora (wspomaganej wentylacji mechanicznej). Sprawia to, że pacjenci są bardziej podatni na inne niż COVID-19 zakażenia, np. zapalenie płuc.

U niektórych pacjentów z COVID-19 występuje też wyższe ryzyko powikłań związanych z zakrzepami krwi, takich jak udary czy zawały mięśnia sercowego.

Ponadto czasami u pacjentów pojawiają się objawy ze strony układu nerwowego. Mogą one obejmować przemijające zmiany osobowości lub zmiany poziomu czujności.

Prawdopodobieństwo konieczności hospitalizacji jest wyższe w przypadku osób starszych — zwłaszcza powyżej 60. roku życia — i u osób z chorobami współistniejącymi.

Ogólnie rzecz biorąc, ryzyko zgonu z powodu COVID-19 jest niskie, ale wyższe niż w przypadku grypy. Ryzyko takie jest większe w przypadku osób starszych oraz przewlekle chorych.

Czym jest długotrwały COVID-19?

U niewielkiej liczby pacjentów mogą występować długotrwałe skutki chorowania na COVID-19. Nazywa się to stanem po przebyciu COVID-19 lub długotrwałym COVID-19.

Długotrwały COVID-19 dotyka pacjentów niezależnie od wieku, w tym osób z łagodnymi objawami choroby w przypadku pierwszego zakażenia.

Jego objawy obejmują:

  • ogólne osłabienie;
  • utratę zapachu;
  • nerwoból;
  • zaburzenia snu;
  • stres.

Pełny powrót do zdrowia może trwać do pół roku. Obecnie nie ma żadnych leków na ten stan.

Transmission of COVID-19

Jak rozprzestrzenia się COVID-19?

Wirus SARS-CoV-2 rozprzestrzenia się między ludźmi głównie przez niewielkie kropelki wody, uwalniane wraz z oddechem osoby zakażonej — zwłaszcza gdy mówi, śpiewa, krzyczy, kicha, kaszle itd. Takie cząstki mogą być przenoszone w pobliże innych osób (zwykle na odległość do dwóch metrów) i przez nie wdychane.

Większe cząstki (krople) mogą też osiadać na powierzchniach dotykanych przez inne osoby. Wirus może przenieść się później na dłonie takich osób, które mogą zarazić się przez dotykanie nosa, ust lub oczu. Wirus może przetrwać kilka dni na powierzchniach z tworzyw sztucznych lub stali nierdzewnej. Może też przeżyć kilka godzin np. na powierzchni tektury lub miedzi.

Osoba zakażona może zarażać nawet dwa dni przed wystąpieniem u niej objawów. Średnio jedna osoba zakażona może zarazić do pięciu innych osób, jeśli nie podejmują one żadnych środków zapobiegających przeniesieniu wirusa.

Od zakażenia do wystąpienia objawów zwykle upływa od pięciu do sześciu dni. Czas ten jest jednak zmienny i może wynosić od jednego dnia do dwóch tygodni.

Risk groups of COVID-19

Kto jest narażony na COVID-19?

Każdy może zachorować na COVID-19.

W niektórych populacjach prawdopodobieństwo ciężkiego przebiegu choroby jest jednak większe. Są to osoby po 60. roku życia i ciężarne kobiety, a także osoby z chorobami współistniejącymi, takimi jak:

  • otyłość,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca,
  • choroby serca,
  • przewlekłe choroby płuc i dróg oddechowych,
  • choroby układu nerwowego,
  • osłabiony układ odpornościowy.

Objawy u dzieci są zazwyczaj łagodniejsze niż u dorosłych. Mimo wszystko dzieci mogą zarażać wirusem inne osoby, a u niektórych może rozwijać się ciężka postać choroby.

Zatłoczone pomieszczenia zwiększają szanse na szybkie rozprzestrzenianie się COVID — w więzieniach, ośrodkach dla migrantów i zakładach przetwórstwa żywności występowały duże ogniska choroby.

Możliwe, że zimne lub wilgotne powietrze zwiększa prawdopodobieństwo przekazywania wirusa między ludźmi.

Prevention of COVID

Jak zapobiegać zakażeniu COVID-19?

Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania COVID-19 jest szczepionka oraz stosowanie zabiegów sanitarnych, np. noszenie maseczek na twarzy i utrzymywanie dystansu. Prawdopodobieństwo wystąpienia ciężkiego przebiegu choroby lub konieczności hospitalizacji jest niższe u osób zaszczepionych. Dlatego publiczne organy ds. zdrowia zachęcają wszystkie kwalifikujące się osoby do przyjęcia pełnego cyklu szczepień przeciwko COVID-19 tak szybko, jak jest to możliwe. Dowiedz się więcej o szczepionkach na COVID-19.

Zachowanie dystansu między osobami, dobre wietrzenie pomieszczeń i noszenie maseczki na twarzy pomaga powstrzymać rozprzestrzenianie się choroby.

Częste mycie rąk wodą i mydłem lub stosowanie roztworów na bazie alkoholu także przeciwdziała wnikaniu znajdującego się na dłoniach wirusa do ciała przez oczy, nos lub usta. Więcej informacji znajduje się na stronie internetowej: Infografika: Środki pozafarmaceutyczne.

Treatment of COVID-19

Jak leczy się COVID-19?

Dostępne stają się leki pozwalające leczyć COVID-19, skierowane bezpośrednio przeciw wirusowi. Przede wszystkim mają zapobiegać rozwijaniu się ciężkiej postaci choroby w grupach wysokiego ryzyka.

Podstawowym leczeniem w przypadku większości pacjentów z ciężkim przebiegiem choroby pozostaje wspomaganie funkcji życiowych — np. tlenoterapia i odpowiednia podaż płynów. Jest to w większości przypadków wysoce skuteczne.

Najnowsze informacje o sposobach leczenia COVID-19 podano na stronie internetowej Europejskiej Agencji Leków (EMA): Leczenie i szczepionki na COVID-19 lub na stronie Komisji Europejskiej: Leczenie COVID-19 (europa.eu)

 

Dodatkowe informacje

 

--------------------------------------------------------------------

Odnośniki:

(1) Briefing prasowy na temat COVID-19, wstęp dyrektora generalnego WHO, 11 marca 2020 r. Dostępny pod adresem: https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020

 

Uwaga: Niniejsza ulotka ma przekazać ogólne informacje i nie powinna zastąpić profesjonalnej porady medycznej.